عباس قديانى

28

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

آغا سلطان پس از 938 ق . از زنان فاضل ، عابد و نيكوكار بود . او دختر طهماسب قلى بيگ از بزرگان دولت صفوى بود . آغا سلطان در دربار پادشاهان صفوى بزرگ شد و علوم و فنون اسلامى و ادبيات را از فاضلترين علماى اصفهان فراگرفت . وى در اصفهان آثار و اقدامات ارزشمندى انجام داد كه از جمله آنها تعمير و بناى يك قسمت از مسجد جامع اصفهان و تعمير و تزيين قسمت ديگرى است كه صاحب بن عبّاد بنا نهاده بود . به نوشته تذكرة القبور ، آغا سلطان در اصفهان درگذشت و در بقعه على بن سهل دفن شد . آغا كوچك قرن سيزدهم هجرى . وى از زنان شاعر بود . پدرش شاهزاده سيف الله سردار مفخم و مادرش آغا ، نوهء عبد الوهاب معتمد الدوله ، متخلص به نشاط بود . از اين‌رو نسب او يك طرف به فتحعلى شاه قاجار ( 1212 - 1250 ق . ) و از طرف ديگر به سلسله صفوى مىرسيد . آفاق جلاير قرن نهم و دهم هجرى . وى از زنان نامدار شاعر بود . وى دختر امير على جلاير و خواهر امير حسين جلاير از سرداران و شاعران قرن نهم و دهم هجرى و نيز همسر امير درويش على كتابدار ( برادر امير على شيرنوايى ) بود . به نوشته تذكره مرآت الخيال وى در ايام سلطنت سلطان حسين بايقرا ( 875 - 912 ق . ) در هرات مرجع خاص و عام و صاحب خدم و حشم و املاك فراوان بود و از اموال خود براى فضلا و شعرا مقررى تعيين كرده بود و داستان تأخير مقررى خواجه آصفى و مطايبه او با آفاق مشهور است . آقا خان بيگدلى از بزرگان طايفه شاملو و از رجال زمان نادرشاه افشار و پدر حاج لطف‌على خان متخلص به آذر ، صاحب تذكرهء آتشكده مىباشد . در سال 1148 ه . ق . كه نادر شاه در دشت مغان به سلطنت جلوس كرد ، بسيارى از حكام را تغيير و تبديل داد ، آقا خان بيگدلى كه از جمله حضار دشت مغان و همراهان موكب نادرشاه بود ، به سمت حكومت لار و بندرعباس و سواحل خليج فارس ، تعيين و اعزام گرديد و در سال 1250 ه . ق . درگذشت . آقا خان نورى صدر اعظم ناصر الدين شاه و جانشين اميركبير . وى با سفارت انگليس پنهانى روابطى را برقرار كرد ميرزا آقا خان نورى - صدر اعظم